مقدمه و هدف: با توجه به اهمیت شیر هم در بخش تولید (به علت میزان اشتغال زایی و ایجاد درآمد برای فعالان این حوزه) و هم در بخش تقاضا و مصرف (به علت تاثیر آن بر سلامت عمومی و غیره) یکی از هدف های مهم سیاست گذاری دولت در بخش کشاورزی می تواند افزایش عرضه و تقاضای شیر باشد. مواد و روش ها: هدف این مطالعه بررسی تاثیر عوامل اقتصادی موثر بر عرضه شیر در ایران براساس داده های استان ها می باشد. براین اساس در راستای اهداف پژوهش از داده های 28 استان ایران در بازه زمانی 1394-1381استفاده شد. مدل پژوهش با استفاده از رهیافت داده های تابلویی و در قالب روش گشتاورهای تعمیم یافته برآورد شد. یافته ها: با توجه به نتایج حاصل از تخمین مدل، عرضه شیر در ایران از تعداد دام تاثیر مثبت و از هزینه نهاده های دامی تاثیر منفی می پذیرد. هم چنین، با وقفه یکساله، قیمت شیر و سطح مرتع تاثیر مثبت و قیمت گوشت تاثیر منفی بر عرضه شیر دارد. بحث و نتیجه گیری: اصلاح نژاد دام های شیرده، حمایت قیمتی، استفاده از فناوری های نوین دامپروری و مدیریت چرای دام از راهکارهای پیشنهادی برای ارتقای عرضه شیر در کشور می باشد.

سابقه و هدف: مایکوتوکسین ها متابولیت های ثانویه ای هستند که به طور طبیعی توسط کپک ها تولید می شوند و سبب آلودگی مواد غذایی انسان و دام می شوند. آفلاتوکسین ها مواد سمی هستند که می توانند باعث مسمومیت حاد و مزمن انسان با اثرات تراتوژن شوند. آنها مواد سمی هستند که توسط متابولیسم ثانویه چندین گونه قارچی مانند Aspergillus flavus، Aspergillus parasiticus و Aspergillus nomius تولید می شوند که در محصولات غذایی عمده تحت طیف وسیعی از شرایط آب و هوایی رشد می کنند. آلودگی به آفلاتوکسین M1 درشیر یک نگرانی رو به رشد است. شیر یک غذای بسیار مغذی است که دارای پروتئین، چربی، ریزمغذی و آب در ترکیبات خود است و آلودگی آن به آفلاتوکسین دور از انتظار نیست. با توجه به سمیت بالای آفلاتوکسین M1، و تاثیرات مخرب بر سلامتی انسان، اندازه-گیری آن در شیر از اهمیت بالایی برخوردار است. هدف از مطالعه حاضر بررسی رخداد آفلاتوکسین M1 در شیر نشخوارکنندگان عرضه شده در شهرستان کرج بود. مواد و روش ها: تعداد 60 نمونه شیر خام در دو فصل تابستان و پائیز (شامل 20 نمونه شیر گاو، 10 نمونه شیر گاومیش، 10 نمونه شیر شتر، 10 نمونه شیر گوسفند، 10 نمونه شیر بز) از مراکز عرضه این محصولات در شهرستان کرج به صورت تصادفی نمونه گیری و جهت ارزیابی میزان آفلاتوکسین M1 به روش الایزا مطابق دستورالعمل کیت الایزای AFM1 (Biopharm-R, Germany) برای سنجش آفلاتوکسینM1 در شــیر استفاده شد. به آزمایشگاه بهداشت و کنترل کیفی مواد غذایی دانشکده دامپزشکی دانشگاه آزاد اسلامی شهرکرد انتقال داده شدند. تجزیه و تحلیل آماری جهت تعیـین تفـاوت هـای موجود در میزان AFM بین نمونـه هـای شـیر در نشخوارکنندگان مختلـف بـا اسـتفاده از روشANOVA یـک طرفـه و دانکـن انجـام شد. تفاوت میانگین در سطح معناداری p<00/05 اندازه گیری شد. از نرم افزار اکسل برای رسم نمودارها بهره گرفته شد.یافته ها: نتایج نشان داد که در تمامی نمونه های شیر خام، شامل شیر گاو، گوسفند، بز، گاومیش و شتر به آفلاتوکسین M1 ردیابی شد. تعداد 29 نمونه (3/48 درصد) دارای آلودگی کمتر از 5 نانوگرم بر کیلوگرم، 27 نمونه (45 درصد) دارای آلودگی در محدوده 5-20 نانوگرم بر لیتر، و 4 نمونه (70/6 درصد) در محدوده 50-20 نانوگرم بر لیتر به آفلاتوکسین آلوده بودند. همچنین در این مطالعه هیچ کدام از نمونه های شیر خام نشخوارکنندگان، آلودگی فراتر از 50 نانوگرم بر لیتر را نداشتند. نتیجه گیری: نتایج نشان داد که هیچ کدام از آفلاتوکسین های مطالعه حاضر فراتر از استاندارد نبودند. با توجه به آلودگی پائین تر از استاندارد ایران؛ اروپا و آمریکا در مطالعه حاضر، استفاده از شیرهای نشخوارکنندگان عرضه شده درشهرستان کرج نمی تواند برای سلامت مصرف-کنندگان مخاطره ای داشته باشد.

سیاست های قیمت گذاری دولت در طول زنجیره عرضه محصولات کشاورزی همواره یکی از چالش های سیاست گذاران این بخش بوده و یکی از وظایف دشوار سیاست گذاران انتخاب بین مجموعه سناریوهایی است که در اجرای سیاست قیمت گذاری کشاورزی، از لحاظ اجرایی و قانونی، امکان پذیر باشند. در مطالعه حاضر، سناریوهای سیاست حمایتی افزایش قیمت کف و اثرات آنها بر شیر خام در ابتدای زنجیره و محصولات لبنی در انتهای زنجیره عرضه در سال 1399 بررسی شد و گردآوری داده های مورد نیاز با مراجعه به پایگاه های اطلاعاتی مرکز آمار ایران، وزارت جهاد کشاورزی، انجمن صنایع لبنی ایران، گمرک جمهوری اسلامی ایران، سازمان راهداری و حمل‏ ونقل جاده ای صورت گرفت. با توجه به پیوستگی بازارهای مختلف در طول زنجیره عرضه، برای الگوسازی روابط میان متغیرها، از الگوی تعادل جزئی و همچنین، برای برآورد پارامترها در توابع عرضه شیر خام، توابع عرضه محصولات لبنی و تقاضای محصولات لبنی، به ‏ترتیب، از الگوی پانل پویای خطی، تابع عرضه خطی- لگاریتمی و تظام تقاضای تقریباً ایده آل (AIDS) استفاده شد. نتایج پژوهش نشان داد که با توجه به کشش های توابع عرضه و تقاضای محصولات لبنی، مقدار تغییرات اضافه رفاه تولیدکنندگان شیر خام و کارخانه های تولیدکننده محصولات لبنی با افزایش ده تا صد درصدی قیمت‏ ها در سیاست حمایتی قیمت کف افزایش می یابد، حال آنکه سیاست حمایتی افزایش قیمت کف باعث کاهش مازاد رفاهی مصرف کنندگان محصولات لبنی می شود؛ همچنین، با اعمال سیاست افزایش قیمت کف، اضافه رفاه اجتماعی افزایش می یابد، به‏ گونه ‏ای که در صورت اعمال سیاست افزایش ده و صد درصدی قیمت کف، میزان آن، به‏ ترتیب، به 8985 و 160537 میلیارد ریال می رسد. بنابراین، پیشنهاد می شود که به‏ منظور افزایش کارآیی و اثربخشی در سیاست حمایتی قیمت کف، اصلاحات لازم در اعمال آن از سوی دولت با نگاه به تورم و هزینه های واسطه گری صورت گیرد و اثرات متقابل این سیاست بر تغییرات رفاهی مصرف کنندگان و تولیدکنندگان در زنجیره های متوالی عرضه در خصوص محصولات کشاورزی مانند شیر و فرآورده های آن مورد توجه سیاست گذاران و اقتصاددانان قرار گیرد.

سابقه و هدف: لیستریا باکتری است که انتشار وسیعی در طبیعت دارد و معمولا در خاک، فاضلاب، گرد و غبار و آب یافت می شود. لیستریا مونوسایتوژنز و سایر گونه های لیستریا از طیف وسیعی از غذاهای خام و آماده مصرف جداسازی شده اند. هدف از این پژوهش، تعیین میزان شیوع گونه های لیستریا در نمونه های شیر خام، پنیر و بستنی سنتی عرضه شده در شهرستان شهرکرد و شیراز بود.مواد و روش ها: در این پژوهش، 178 نمونه شیر خام گاو (45)، شیر خام بز (32)، پنیر سنتی (41) و بستنی سنتی (60) به طور تصادفی جمع آوری گردید. تمامی نمونه ها از نظر وجود گونه های لیستریا به روش استاندارد مورد آزمایش قرار گرفتند. گونه های لیستریا جدا شده با استفاده از روش واکنش زنجیره ای پلی مراز تائید شدند.یافته ها: بر پایه آزمون های میکروب شناسی از مجموع 178 نمونه مورد بررسی، 24 نمونه (13.5%) از نظر آلودگی به گونه های لیستریا مثبت شناخته شدند. شیوع گونه های لیستریا در شیر خام گاو، شیر خام گوسفند، پنیر سنتی و بستنی سنتی به ترتیب %11.1، %3.1، %24.4 و %13.3 بود. در این پژوهش بیشترین گونه جداسازی شده لیستریا اینوکوا (%62.5) و در بقیه موارد لیستریا مونوسایتوژنز (%37.5) شناسایی گردید.نتیجه گیری: نتایج این مطالعه خطر بالقوه عفونت ناشی از مصرف شیر خام و فرآورده های لبنی غیر پاستوریزه را به لیستریا نشان می دهد. مطالعات بیشتر در زمینه وضعیت الودگی به این پاتوژن در سایر مواد غذایی به ویژه مواد غذایی آماده مصرف پیشنهاد می شود.

زمینه و هدف: تب کیو بیماری مشترک بین انسان و دام است و توسط کوکسیلا بورنتی ایجاد می­شود که به طور گسترده پراکنده شده است. حیوانات اهلی، حیات وحش و انسان را تحت تاثیر قرار می­دهد. این بیماری در دام­ها بدون علامت است و سقط جنین، مرده­زایی، ناباروری، ورم پستان و اندومتریت از پیامدهای بالینی آن است. شیر و لبنیات غیر پاستوریزه مهم­ترین منبع انتقال کوکسیلا بورنتی به انسان است. هدف از پژوهش حاضر، بررسی شیوع کوکسیلا بورنتی در پنیر سنتی و شیر خام گاو، گوسفند، بز و گاومیش عرضه­شده در شهرستان قم به روش Nested PCR است. روش کار: در این مطالعه ابتدا تعداد 150 نمونه شامل 30 نمونه پنیر سنتی و 120 نمونه شیر خام گاو، گوسفند، بز و گاومیش از مراکز عرضه در شهرستان قم در تابستان 1403نمونه­گیری و در شرایط سترون جهت جلوگیری از آلودگی ثانویه به آزمایشگاه انتقال داده شد. نمونه­ها به روش Nested PCR جهت ردیابی آلودگی آزمایش شدند. نتایج: از مجموع 120 نمونه شیر خام نشخوارکنندگان و 30 نمونه پنیر سنتی، تعداد 8 نمونه (33/5%) آلودگی به کوکسیلا بورنتی نشان داد. آلودگی در شیر گاو 3 نمونه (2%)، شیر گوسفند 1 نمونه (67/0%)، شیر خام بز 1 نمونه (67/0%)، شیر خام گاومیش منفی و در پنیر سنتی 3 نمونه (2%) بود. نتیجه­گیری: با توجه به نتایج پژوهش حاضر، توصیه می­شود مصرف لبنیات به صورت خام خودداری شود تا ریسک بیماری­زایی و عفونت توسط کوکسیلا بورنتی کاهش یابد.

بروسلوز بیماری مشترک بین انسان و دام مخصوصا حیوانات اهلی می باشد که از طریق شیر و فرآورده های لبنی غیرپاستوریزه می تواند به انسان سرایت کند. از بین شش گونه در جنس بروسلا، گونه های بروسلاملی تنسیس، آبورتوس و سوئیس نقش زئونوتیک داشته و قابل انتقال به انسان می باشند. لذا با توجه به اهمیت بهداشتی موضوع و اینکه بدلیل عدم کنترل های لازم شیوع این بیماری در حال افزایش است، طرحی با عنوان فوق طراحی و اجرا گردید.  140 نمونه پنیر و 159 نمونه شیر با روش تصادفی ساده از کلیه لبنیاتی های شهر زنجان نمونه برداری گردید و از کلیه نمونه ها آزمایش توتال کانت و اشرشیاکلی بعمل آمد. روی نمونه های شیر اول آزمایش رینگ تست انجام شد سپس نمونه های مثبت شیر و کلیه نمونه های پنیر روی محیط کشت اختصاصی بروسلا آگار حاوی پلی میکسین کشت داده شد و بعد از 72-48 ساعت انکوباسیون در دمای ºC 37 بررسی و روی کلنی های مشکوک (مثبت) آزمایش اکسیداز انجام و مثبت ها رنگ آمیزی گرم شده و سپس جهت تایید و تعیین نوع با آنتی سرم مجاور نموده و اثر فاژ مربوطه تعیین گردید. نتایج بدست آمده نشان داد که 108 نمونه پنیر مورد آزمون (77.1%) و 134 نمونه شیر (84.3%) از نظر اشرشیاکلی مثبت هستند و کلیه نمونه ها بار میکربی توتال بیش از حد استاندارد را داشتند. از کل 299 نمونه 5 نمونه شیر و پنیر آلوده به بروسلا بودند که سه نمونه مربوط به شیر و دو نمونه مربوط به پنیرهای مورد آزمون بودند. 4 نمونه از 5 نمونه مثبت از نظر بروسلا از نوع بروسلا ملی تنسیس و یک نمونه از نوع بروسلا آبورتوس بودند. با انجام آزمونX2  هیچگونه وابستگی بین شدت آلودگی نمونه ها (از نظر توتال کانت و اشرشیاکلی) با میکرب بروسلا بدست نیامد. بطور خلاصه می توان چنین نتیجه گرفت که همه نمونه های مورد آزمون از نظر آلودگی کلی (توتال کانت) در حد غیرقابل مصرف بودند، بیش از 77% نمونه ها آلوده به اشرشیاکلی و 5 نمونه نیز آلوده به میکرب بروسلا بودند. که 4 نمونه از نوع ملی تنسیس و یک نمونه از نوع آبورتوس بودند. 

مقدمه: شیر در زمره کامل ترین مواد غذایی محسوب شده و مصرف شیر خام حاوی آنتی بیوتیک و آفلاتوکسین M1 نگرانی زیادی را در بین مصرف کنندگان ایجاد کرده است. هدف از این مطالعه تعیین میزان آلودگی شیر خام به آفلاتوکسین و بقایای آنتی بیوتیک شهر بجنورد بود. روش ها: در این مطالعه مقطعی، 40 نمونه شیرخام از مراکز توزیع شیرخام سطح شهرستان بجنورد در تابستان و پاییز سال 1395 به طور تصادفی اخذ گردید. نمونه ها از نظر میزان آفلاتوکسین و بقایای آنتی بیوتیک به ترتیب به روش الایزا و کیت کوپن مورد ارزیابی قرار گرفتند. جهت توصیف داده ها از شاخص های آمار توصیفی میانگین و انحراف معیار استفاده شد. داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS نسخه 19 مورد تجزیه و تحلیل آماری قرار گرفتند. نتا یج: بر اساس نتایج مطالعه، هیچ باقی مانده آنتی بیوتیکی در شیرخام مشاهده نگردید و میزان آفلاتوکسین M1 در نمونه های جمع آوری شده غلظتی بین 1/5 تا 65 نانوگرم بر لیتر داشتند و غلظت آفلاتوکسین M1 در تمامی نمونه ها کمتر از حد مجاز استاندارد ایران بودند. بحث و نتیجه گیری: با توجه به نتایج این تحقیق میزان آنتی بیوتیک و آفلاتوکسین M1 در شیرهای خام سطح بجنورد در حد قابل قبول بود؛ لذا به لزوم بررسی مستمر باقی مانده آنتی بیوتیک و سم آفلاتوکسین در شیر خام در تمام فصول توصیه می گردد.

باکتری های سرماگرا در شیر خام به دلیل توانایی در تولید آنزیم ها و بیوفیلم های مقاوم در برابر حرارت، صنایع لبنی را با فساد و مشکلات فنی قابل توجهی مواجه می کنند، همچنین می توانند سبب مخاطراتی از جمله گاستروانتریت در انسان شوند. در همین راستا هدف از مطالعه حاضر بررسی شیوع مقاومت آنتی بیوتیکی جدایه های یرسینیا انتروکولیتیکا، لیستریا مونوسیتوژنز و سودوموناس در شیرخام گاو عرضه شده در شهرستان گچساران می باشد. در این مطالعه 100 نمونه شیر خام از مراکز عرضه این محصول به صورت تصادفی نمونه گیری و در شرایط سترون به آزمایشگاه بهداشت مواد غذایی انتقال داده شد. نتایج نشان داد که میزان آلودگی به سودوموناس 30 نمونه (30 درصد)، لیستریا مونوسیتوژنز 10 نمونه (10 درصد) و یرسینیا انتروکولیتیکا 4 نمونه (4 درصد) بود، همچنین آنالیزهای آماری نشان داد که بین میزان آلودگی سودوموناس و یرسینیا انتروکولیتیکا و لیستریا مونوسیتوژنز تفاوت آماری معنی دار است (05/0P<). نتایج تست های آنتی بیوتیکی نشان داد که بیشترین مقاومت در سودوموناس، مربوط به آموکسی کلاو و آمپی سیلین، در لیستریا مونوسیتوژنز مربوط به آموکسی کلاو و سولفامتاکسازول و در یرسینیا انتروکولیتیکا پنی سیلین و جنتامایسین بود. با توجه به بالابودن میزان آلودگی شیرهای خام به میکروارگانیسم های سایکروتروف، توصیه می شود از مصرف شیر به صورت خام خودداری شود و جهت درمان گاستروانتریت ناشی از شیوع باکتری های پاتوژن غذایی محدودیت اعمال گردد.